Banyabaşı
БГENTR
TarihçeMimari360°GaleriİslâmKütüphaneZiyaret
БГENTR

Mimari

Kare planlı harimi 15 metre çaplı tek bir kubbeyle örtülü, klasik bir Osmanlı camii.

Banyabaşı Camii’nin minaresi ve kubbesi

Yapı

Harim kare planlıdır. 15 metre yüksekliğindeki ve 1,8 metre kalınlığındaki duvarlar, Osmanlı mimarisinde sık rastlanan almaşık teknikle, yani taş ve tuğla sıraları birbirini izleyecek şekilde örülmüştür.1

Duvarların üst kısmında kare plan sekizgene dönüşür. Bu geçiş dışarıda köşelerin pahlanmasıyla, içeride ise tromplarla sağlanır. Sekizgenin üzerinde, payanda kemerleriyle desteklenen ve on altı bölüme ayrılan tuğla bir kasnak yükselir. 15 metre çapındaki ana kubbe bu kasnağın üzerine oturur. Kubbe ve tonozlar kurşunla kaplıdır.1

Harime ışık dört sıra pencereden girer. En alttakiler dikdörtgen, üsttekiler ise kemerli ve yuvarlaktır.1

Son cemaat yeri ve taç kapı

Girişin önünde açık bir son cemaat yeri vardır. Mukarnas başlıklı dört sütun sivri kemerlerle birbirine bağlanır ve üstü üç küçük kubbeyle örtülüdür.1

Kesme taştan yapılmış taç kapı bir alınlıkla son bulur. Kapının iki yanında, üst kısmı mukarnaslı birer niş bulunur.1

Caminin sağ tarafında üç tonozla örtülü bir ek bölüm vardır. Tetimme denen bu bölümü Kadı Seyfullah Efendi, vefat eden hanımı adına yaptırmıştır. Muhtemelen çocukların eğitimi için kullanılıyordu.1

Minare

Minare caminin sağındadır ve tek şerefelidir. Evliya Çelebi’ye göre Sofya’da güzellikte onun eşi yoktur.1 Tuğla gövde, kesme taştan kare bir kaide üzerinde yükselir. Taş şerefe mukarnaslı bir geçişe oturur. Minarenin tepesinde kurşunla kaplı ahşap bir külâh vardır. 1915–1917 onarımında minarenin şekli değiştirilmiş, boyu da kısaltılmıştır.1

İç mekân

2007’deki yenilemede mihrap ve ikinci sıra pencerelere kadar duvarlar Kütahya çinileriyle kaplandı. Çinili yeni bir minber ve kürsü yapıldı. Tromplardaki, pandantiflerdeki, pencere çevrelerindeki ve kubbedeki kalem işleri de yenilendi.1 Harimi 360° turda gezebilirsiniz.

Caminin bölümleri

Mihrap, kıble duvarındaki nişin adıdır. Kıbleyi, yani Mekke’deki Kâbe’nin yönünü gösterir. İmam namaz kıldırırken mihrabın önünde durur.23

Minber, cuma ve bayram namazlarında hatibin hutbe okuduğu, merdivenle çıkılan yüksek yerdir.4

Kürsü, vaaz ve ders vermek için kullanılan, genellikle birkaç basamakla çıkılan yüksekçe bir oturma yeridir.5

Mahfil, camide müezzinlere, kadınlara ya da misafirlere ayrılan, çoğunlukla yükseltilmiş bölümdür.6 Banyabaşı’nın mahfilini 360° turda görebilirsiniz.

Minare, ezanın okunduğu kuledir. Adı, Arapçada “ışık görünen yer” anlamına gelen menâre kelimesinden gelir.7

Kubbe, yapının üstünü örten yarım küre biçimindeki örtüdür.8

Şadırvan, caminin yanında abdest almak için yapılan musluklu su yapısıdır.9

Footnotes

  1. Sefer Hasanov, “Kadı Seyfullah Efendi Camii”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Ek-1, s. 699–701. https://islamansiklopedisi.org.tr/kadi-seyfullah-efendi-camii ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9

  2. Tuğba Erzincan, “Mihrap”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 30, s. 30–37. https://islamansiklopedisi.org.tr/mihrap ↩

  3. “Kıble”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 25, s. 364–369. https://islamansiklopedisi.org.tr/kible ↩

  4. Nebi Bozkurt, Zeynep Hatice Kurtbil, “Minber”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 30, s. 101–106. https://islamansiklopedisi.org.tr/minber ↩

  5. Yaşar Çoruhlu, “Kürsü”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 26, s. 573–574. https://islamansiklopedisi.org.tr/kursu ↩

  6. M. Baha Tanman, “Mahfil”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 27, s. 331–333. https://islamansiklopedisi.org.tr/mahfil ↩

  7. Filiz Gündüz, “Minare”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 30, s. 98–101. https://islamansiklopedisi.org.tr/minare ↩

  8. Selçuk Mülâyim, “Kubbe”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 26, s. 300–303. https://islamansiklopedisi.org.tr/kubbe ↩

  9. Ali Kılcı, “Şadırvan”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 38, s. 219–221. https://islamansiklopedisi.org.tr/sadirvan ↩